Rohloff voor gevorderden

Dit is een heel serieuze pagina en daarom rechts deze foto: Het is een Santos van Line, die de kinderen in haar klas iets heeft uitgelegd over fietsen. Je kan er niet vroeg genoeg mee beginnen. . .

Maar gelukkig heb ik iets meer ervaring met de Rohloff-naaf en daarom vertel ik hieronder iets daarover.

Ik heb dit onderverdeeld in:
- praktische tips
- onderhoud
- weetjes
- modificaties
- laatste weetjes
- Ketting spannen bij Rohloff-naaf

Tips

Schakelen en trappen
Een Rohloff-naaf schakelt altijd. Of je nu stilstaat, voor- of achteruit trapt. Om perfect en soepel te schakelen, adviseer ik je het volgende aan te leren: Schakel pas als de trapper in de onderste stand staat. Links of rechts maakt niet uit. Omdat ik drum, probeer ik het zo te ‘timen’ dat ik pas schakel na het doorlopen van de onderste positie van het pedaal.
Dus gewoon doortrappen en schakelen als je voet helemaal beneden is.

Oh ja, zeker als je schakelt van 7 naar 8, neem dan zeker even kracht terug. Alle andere versnellingen kunnen onder volle kracht geschakeld worden.

Onderhoud

Als PDF kun je hier de onderhoudspagina’s van de Rohloffhandleiding downloaden. Hieronder staan nog meer wetenswaardigheden:

- Excentrische as

Om de ketting op spanning te houden, moet je hem naspannen. In de praktijk dien je dit om de pakweg 1.000 kilometer te doen. Idworx had hier een mooi gereedschapje voor met een praktische handleiding. Maar bij de 2009 modellen is datniet meer nodig. Santos adviseert een lange inbusbout te nemen die je dwars door het linker- en rechtergat van excenter steekt. Met de cranckarm (het pootje waaraan de pedalen zitten) kun je de as dan iets draaien. Je gebruikt de cranck dus gewoon als hefboom. En bij een titanium Van Nicholas gaat het nog mooier. Maar ja, die is dan ook iets vduurder.

- Verstelbare acherpadden

De Koga Signature heeft sinds 2009 verstelbare achterpadden om de ketting te spannen. Een erg mooi en goed doordacht systeem.  Op een Snel maatbouw fiets kun je voor een soortgelijk systeem kiezen.

- Kettingspanner

Met een kettingspanner (zoals soms bij Snel en mijn drie jaar oude Koga Signature die inmiddels vervangen is), hoef je je geen zorgen te maken om de kettingspanning. Als je merkt dat de ketting soms even doorglipt, doe dan een drupje olie het bewegende deel van de kettingspanner. Waarschijnlijk zit hij vast door prut. De ketting kan natuurlijk ook doorschieten als de ketting is versleten, maar dat is een ander verhaal.

- Spoelen

Om de 5.000 kilometer of 1 keer per jaar moet je de naaf schoonspoelen en nieuwe olie (25 ml) erin doen. Dat spoelen is vooral de eerste keer belangrijk omdat dan het slijpsel verwijderd wordt. Daarna moet je het om de 5.000 kilometer herhalen, maar als je het om de 10.000 kilometer doet, kan dat ook wel.
Spoelen kost even tijd, maar je kunt het makkelijk zelf doen. Hiernaast is een setje afgebeeld dat je hiervoor nodig hebt.

Ga je op de noordpool fietsen, dan kun je de olie ietsje verdunnen.

- Achterkransje

Je kunt om de 5.000 kilometer het tandkransje achter omdraaien, zodat hij andersom inslijt. Je hebt hiervoor wel speciaal gereedschap nodig en alleen de kransjes met 15, 16 en 17 tandjes zijn ‘double-sided’. Meestal wordt 16 gebruikt. Je hebt ook een 13 kransje maar die is niet omdraaibaar.
Als je het kransje los hebt, doe er dan een beetje grafietpoeder op en vervolgens montagepasta (of van mijn part kogellagervet). Zelfs ons lukt het soms heel moeilijk om het kransje weer los te halen, omdat hij zich heel erg goed vastzet.

Sinds juli 2009 hebben wij ook een 21-tands kransje. Met dit grotere kransje kun je niet alleen langer doen met je voorblad (dat dan bijvoorbeeld 52-tands wordt), maar ook met de ketting, want die is langer. Ideaal voor echte wereldfietsers die lange reizen maken.
Hieronder zie je een foto van het 21-tands kransje en daarnaast een 17-tands kransje dat versleten is. Op het rechterkransje is goed te zien, dat hij eigenlijk eerder omgedraaid had moeten worden. De ene kant van een tandje is veel meer uitgehold dan de andere kant.

- Kabels

Bij het externe schakelmechanisme heb je een gewone derailleurkabel nodig. Die zou je om de 20.000 kilometer uit voorzorg moeten vernieuwen.
Bij het intern schakelmechanisme heb je behalve de gewone derailleurkabel ook een 0,9 m kabeltje nodig. Die moet je om de pakweg 15.000 km. vervangen. Er is een ‘Easy-Set’ van Rohloff die het makkelijker maakt om het 0.9 mm kabeltje te vervangen.

Als je kabel kapot is en je hebt geen reservekabel, dan kun je de naaf met steeksleutel 8 in elke versnelling zetten die je maar wilt.

- Lekkende olie?

Een naaf kan soms ‘zweten’. Dat komt door een luchtdruk- of temperatuurverschil. Hierdoor zal door de pakking wat olie lekken. Dat kan geen kwaad!
Een wiel met Rohloff-naaf moet je in principe staand vervoeren. Vervoer je je fiets in het vliegtuig, doe dan wat oude onderbroeken (geen strings) links en rechts van de naaf. Hiermee voorkom je dat eventueel lekkende olie op je spullen komt.

Nu vraag je je af: “Is het erg als er een beetje olie lekt.” Nee! Zelfs al loopt alle olie eruit, dan nog kun je gerust een jaar doorfietsen. Er zit dan nog genoeg olie in de naaf om hem te blijven smeren. In Chili ben ik een Zwitser tegengekomen die radeloos was, omdat al zijn olie eruit was gelopen. Ik heb hem kunnen geruststellen. Overigens is het doorrijden zonder olie een officieel Rohloff-standpunt. Dus je garantie komt niet in gevaar:-)

De technische kant; er hoort 25 ml olie in te zitten. Hiervan wordt maar 7 ml gebruikt voor de smering. De overige olie helpt om geluiden te dempen. Als zou alle olie eruit zou lopen, dan nog kleeft er minsens 7 ml olie aan de onderdelen en dat is genoeg om alles smerend te houden. Wel moet je na vijfduizend kilometer dus weer nieuwe olie erin doen.

- Problemen met de naaf

Als je een probleem hebt met de naaf (van de honderden naven die wij hebben verkocht, heb ik dat maar een paar keer meegemaakt), dan kun je hem bij ons inleveren. Uiteraard alleen als je hem bij ons hebt gekocht. Wij sturen hem op en dan hebben wij hem binnen één week terug. Wel het garantiebewijs meenemen.

Heeeeel af en toe kan het zijn dat de naaf tijdens het schakelen opeens in een ‘zwaar verzet’ schiet. Geen paniek. Haal de snelsluiting los en het wiel uit de fiets. Geef met een hamer een korte stevige tik op de as aan de ene kant en dan een stevige tik aan de andere kant. Dan schieten de palletjes weer op hun plaats en kun je weer tienduizenden kilometer verder rijden.

- Lekke band?

Dan is het makkelijk als je zonder gereedschap je achterwiel uit het frame kunt halen. En bij bijna iedere fiets met een Rohloff-naaf kan dat. Alleen bij fietsen van het merk VSF lukt dat niet altijd bij ieder model.

Weetjes

- Zet je fiets met een Rohloff-naaf goed op slot. Anders knippen ze gewoon de naaf uit je wiel. Wij verkopen in de winkel het Pitlock systeem waarmee je de snelsluiting op slot kunt zetten. Dit is gemaakt van roestvrijstaal en je krijgt er twee (redelijk) unieke sleutels bij om je wielen eruit te halen. Kost wel €40,-.
We hebben overigens ook een goedkoper alternatief. Ben je bang dat ze jouw dure fiets aan de Rohloff-naaf herkennen, doe dan plakband over de Rohloffsticker. Laat wel de sticker zitten. Het serienummer wordt nl. door Rohloff geregistreerd. De nieuwe naven hebben overigens een gelaserd serienummer en geen sticker meer. In Duitsland is er een lijst op de markt van gestolen naven.
Je kunt ook de sticker loshalen en op een A-4tje plakken en die bij je garantiebewijs bewaren.

- Download de Nederlandstalige Rohloff-handleiding.
Je kunt het boekje ook bestellen door het overmaken van € 12,- op 51.61.87.317 t.a.v. De Vakantiefietser, Amsterdam. Heb je hier je fiets gekocht, dan heb je hem inmiddels toegestuurd gekregen.

- Als je het Rohloff-handvat niet prettig vindt, is er een alternatief. hij komt uit -uiteraard- uit Duitsland en ik gaan hem testen op mijn Koga tjidens mijn tocht door Patagonië. De handgrip kost iets van € 95,- exclusief montage (een aardige klus). Ik heb er in Patagonië ruim 2.500 km mee gefietst en hij beviel goed. Maar de handgreep heeft wel een paar eigenschappen die je moet accepteren.

- Ook op een racefiets kun je een Rohloff- handgreep plaatsen. Je hebt dan wel een speciaal deelbaar stuur nodig dat wij speciaal voor jou kunnen laten maken. Zie hieronder een Van Nicholas Pioneer met hydraulische HS66 remmen, gebouwd in 2009. Maar let op: deze remmen worden al vijf jaar niet meer gebouwd, dus ze zijn niet zonder meer leverbaar…

Modificaties

Hieronder staat een onvolledige opsomming van modificaties die Rohloff heeft uitgevoerd in de loop der jaren.

Datum	Vanaf Serieno.	Modificatie
Oktober 2002	13.000	Afdichting onder asring zodat er geen olie doorlekt.
Oktober 2004	16.500	Asplaatschroeven voorzien van afdichtmiddel, zodat de schroeven niet loslopen en dat er geen olie lekt langs het schroefdraad.
Januari 2003	18.200	Schakelveer gewijzigd, zodat er minder kracht nodig is bij het schakelen. Dit wordt ook wel soft index genoemd.
Februari 2003	21.000	Asring krijgt 5 i.p.v. 6 schroeven. Hierdoor wordt het makkelijker om bij het intern schakelmechanisme de kabel te vervangen.
Medio 2003		Kunststof dichting vervangen door metalen ring. Betere afdichting van de naaf.
Oktober 2003	25.500	O-ring onder de schroef van de schakelbox. Trilt niet meer los en is makkelijk met de hand vast te zetten.
Eind 2003	43.000	Spaakgaten van 2,5 naar 2.7 mm. Hierdoor is het makkelijker om spaken in de naaf te steken
Zomer 2004	45.000	Dekselschroeven worden met loctite vastgezet. Voorkomt lostrillen van de naafhuis bij schijfremmen (die sowieso verboden zijn bij De Vakantiefietser.)
Voorjaar 2006	n.v.t.	Schakelkabel Easy Set, makkelijker vervanging van 0,9 mm kabel bij intern schakelmechisme.
Voorjaar 2007	60.000	Schroefdraad van kransjes zijn gewijzigd. Hierdoor zijn ze makkelijker los te schroeven bij vervanging.
Medio 2007		De pijl op de schakelgreep wordt met de kleur zilver aangeduid; beter zichtbaar.
Sept 2007	±76.000	Het serienummer wordt gelaserd i.p.v. alleen met een sticker. De nieuwste naaf die in september hier de deur uit is gegaan had serienummer 76.728 en die was gelaserd.
Jan 2008	±80.000	De zwarte Rohloff-sticker op de naaf is niet meer en is vervangen door een gelaserde Rohloff naam. Het ziet er wat sjieker uit vind ik zelf. Het kan nog wel even duren voordat hij ook op de fietsen zelf zit.
Sept 2008	100.000	De honderdduizendste Rohloff-naaf is een feit. In 2009 zijn de eerste fietsen afgeleverd met een serienummer van boven de honderdduizend. Tevens is de rode kleur vervangen door rood geanodiseerd. De vorige rode kleur die bladderde na verloop van tijd af;-)
Juli 2009	n.v.t.	Er is een 21-tands kransje van Rohloff. Ideaal voor wereldfietsers; want met een groter (52-)voorblad, het 21-tands kransje en een langere ketting zal alles minder snel slijten.
sept 2009	n.v.t.	Rohloff heeft de Rohloff-naaf vrijgegeven voor de Gates belt-drive, oftewel voor de riemaandrijving. Santos heeft deze begin 2008 in Nederland geintroduceerd op vakantiefietsen.
Januari 2010	113.561	Ik heb een goedgekeurde Rohloff-naaf getest voor de riemaandrijving (gates belt-drive). Hij zat op een Koga Signature die ik in noordoost India aan de tand heb gevoeld. Zowel de riem als de Rohloff-naaf zijn OK. Dus vanaf nu kan ik volmondig ‘ja’ zeggen als iemand vraagt of hij goed is.

Hiernaast zie je een foto van een zwarte Rohloff-naaf zonder sticker. En ik moet eerlijk zeggen dat ik hem er erg mooi uit vindt zien. Deze zat op de idworx Mountain Rohler.

Laatste nieuws

Op de IFMA-fietsbeurs stonden veel fietsen met Rohloff-naven.

Dat de goedkopere leveranciers een Rohloff inbouwen is OK, maar vaak zitten er dan wel minder goede onderdelen op de rest van de fiets. Overigens zegt Bernhard dat een fiets met Rohloff-naaf van onder de € 2.000,- nooit veel soeps kan zijn:-)

Vorig jaar hebben wij kritisch naar het merk Trenga gekeken en besloten er niets mee te doen. Inmiddels bestaat Trenga niet meer.

We hebben naar het merk Gudereit gekeken en besproken of wij Gudereit in ons assortiment gaan opnemen, want ze zijn erg scherp geprijsd. Dit waren de minpunten:

• Een dubieus crankstel, waarover ze op de stand zelf niets wisten te vertellen.
• Horizontale achterpadden waarbij de ketting al meteen in de uiterste stand staat. Dit betekent dus dat als je de ketting na de eerste 500 kilometer wil spannen, je dan eerst een schakeltje uit de ketting moet halen. Gewoon een slecht ontwerp dus.
• De Magura HS33 remmen zijn met een brakebooster uitgerust. Bij het spannen van de ketting, moet je de remmen opnieuw afstellen, en dat gaat met een brakebooster lastiger dan bijvoorbeeld bij de remmen die VSF gebruikt.
• Een Rigida velg van een onbekend type, dat ik niet ken. Daar ga ik nog achteraan. Meestal wordt voor een Rohloff toepassing namelijk de SP19/Sputnik, Sphinx of Andra velg gebruikt.

Er was een zeer groot merk (ik noem de naam maar niet) dat iets vergeten was bij een scherp geprijsde Rohloff-fiets. De ketting kon nl. op geen enkele manier gespannen worden. Foutje!
Kijk maar eens goed op de foto hieronder. Geen kettingspanner, geen excentrische as en geen verstelbare achterpadden. We moesten er erg om lachen. Ik sprak de leverancier hierop aan, maar het interesseerde hem niet.

Onze conclusie: “Gudereit gaan wij niet verkopen. En leuk die ‘goedkope’ Rohloff-fietsen, maar kijk even verder dan je neus lang is!”

En dan was er de honderduizendste Rohloff-naaf. Hij was verguld zoals je op de foto hier rechts kunt zien.
Het zal pas 2009 zijn, voordat de eerste naven geleverd worden met een serienummer van boven de honderdduizend.

Rohloff-naven zijn er in drie kleuren. De oude rode kleur, die bladdderde af na verloop van tijd. Die is nu vervangen door een ander coating, het zag er uit als rood geanodiseerd, maar ik weet dat niet zeker;-)

Men had eind 2008 een tweede soort Rohloff-naaf verwacht, maar die  is inmiddels uitgesteld tot begin 2011.

Sowieso is deze toekomstige Rohloff-naaf niet geschikt voor een vakantiefietser. Want zoals het er nu uitziet is hij niet sterk genoeg en zijn de stappen tussen de ‘versnellingen’ erg groot. Hier volgt het eerste bericht in de Duitse pers:

Aktiv Radfahren hat wiedermal als erstes Magazin die Info: Getriebenaben-Guru Rohloff wird erstmals auf der Eurobike 2008 ein erstes Handmuster seiner komplett überarbeiteten Rohloff 14-Gang Nabe präsentieren. Sie wird 20% kleiner, entsprechend leichter und giftiger . . .
So wie es nun aussieht, kommt Rohloff nun doch – trotz innerbetrieblicher Krankheits-Handicaps – mit der überarbeiteten Version seiner “Speedhub” in die Gänge. Allerdings wird es schwer sein, meint ein Rohloff-Mitarbeiter, “eine bewährte und vor allem robuste Konstruktion noch besser zu machen.”

Aktiv Radfahren reportiert hier einige der Eckdaten der Rohloff´09, kurz und knapp auf den Punkt gebracht:

• Gangzahl bleibt gleich – es bleibt bei 14 Gängen. Und der gleichmäßigen Gangabstufungen.
• Das Übersetzungsverhältnis wächst von 526 auf ca. 580%
• Das Nabengehäuse wird verkleinert: um etwa 20%. Das geht natürlich einher mit einer ….
• Gewichtsreduktion: Angepeilt ist ein um 20 Prozent reduziertes Gewicht von derzeit 1700 G auf unter 1400 Gramm, mit gewissen
• Einschränkungen: Rohloff wird die neue Nabe ähnlich wie bei Leichtbauteilen nicht für Tandem oder Hardcore-Einsätze freigeben.

Die weitere Planung sieht wohl so aus: 2008 Vorstellung des ersten Handmusters auf der Eurobike – und eventuell eines neuen Drehgriffes!
Ausgiebige Praxis- und Labor-Tests zwischen 2008 und 2009. Ende 2008 auf den Herbstmessen: Premiere der neuen, fahrfertigen Rohloff-Nabe, Verkaufsstart noch offen. (Met dank aan Gerben onze ‘Rohloff-specialist’).

In april 2009 zijn Bernhard en Barbara Rohloff naar de winkel gekomen voor onze Rohloff-avond. Voor mij persoonlijk was dat een geweldig moment! Ik heb intens genoten en de mensen die erbij aanwezig waren ook.

Bij De Vakantiefietser hebben wij pakweg 20 fietsen met een Rohloff-naaf staan, dus kom gerust langs. De koffie, thee en negerzoenen staan klaar.

Filmpje ketting spannen

Hieronder staan twee testfilmpjes voor het spannen van je ketting bij een idworx met een Rohloff-naaf. Het zal later op YouTube worden gezet (dat gaat sneller) en er komt nog ondertiteling bij:

Windows mediaplayer (.wmv): Ketting spannen Rohloff-naaf bij een idworx

Quick time (.mp4): Ketting spannen Rohloff-naaf bij een idworx