Bij vakantiefietsen heb je keuze uit drie typen versnellingssystemen.
Derailleur. Een derailleursysteem is een versnellingssysteem waarbij je de ketting verplaatst over kransen op de voor- en achteras. Een derailleur heeft een open constructie: zowel de ketting als de kransen zijn zichtbaar. Zo kun je er makkelijk bij als er iets mis is.
Een derailleur is de meest budgetvriendelijke optie, maar vraagt ook meer aandacht voor onderhoud van de ketting en kransjes. Wanneer je veel fietst, zul je die af en toe moeten vervangen. Derailleurs hebben vaak meer versnellingen, maar je hebt wel twee schakelaars om deze te bedienen. Je kunt niet op elk gewenst moment schakelen naar een andere versnelling.
Voor de minder geoefende fietser is een derailleur is minder gebruiksvriendelijk dan de gesloten versnellingssystemen van Rohloff en Pinion. Er zijn wel verschillende prijs/kwaliteit niveaus, tussen de basis (Shimano Deore) en betere (Deore XT) kwaliteit zit ongeveer €400. En sinds een paar jaar heb je de Shimano Cue's groep die erg slijtvast is, maar iets minder sjiek schakelt dan een XT groep
Rohloff versnellingsnaaf: een gesloten versnellingssysteem in de naaf van je achterwiel (achteras), in 1998 uitgevonden door de Duitse ingenieur Bernard Rohloff. Doordat het systeem gesloten is, komt er geen vuil binnen en vraagt het duidelijk veel minder onderhoud dan bij een derailleur. Je hoeft maar één keer per jaar wat olie te verversen.
De Rohloff noemen we daarom een onderhoudsarm versnellingssysteem. Zo onderhoudsarm dat het geen enkel probleem blijkt dat je het gesloten systeem niet zelf kunt repareren: zelfs bij vakantiefietsers die de wereld over fietsen, gaat een Rohloff jarenlang mee zonder slijtage of reparaties. De bediening is intuïtief en je kunt op elk moment schakelen naar een andere versnelling. Wel is het een paar honderd gram zwaarder dan een derailleur. Hij is ongeveer € 1000 duurder dan een vergelijkbare fiets met derailleur.
Pinion versnellingsbak: ook een gesloten versnellingssysteem, maar dan bij je trapas. Dit systeem is sinds 2010 op de markt, ontwikkeld door ingenieurs van Porsche. Het werkt als een verkleinde versie van een versnellingsbak voor de auto. Bij dit gesloten systeem gelden dezelfde voordelen als bij de Rohloff: duidelijk veel minder onderhoud nodig dan een derailleur, gaat jarenlang mee zonder slijtage of reparaties, intuïtieve bediening en op elk moment met één hand schakelen naar een andere versnelling. Een Pinion heeft een groter versnellingsbereik dan Rohloff (meer hierover volgt hieronder). De C1.12 variant met 12 versnellingen (600% bereik), is ongeveer 100 gram zwaarder en € 100 duurder dan een vergelijkbare fiets met Rohloff. Deze vind je meer op e-bikes en mountainbikes. Er is ook de P1.18 variant, deze is 600 gram zwaarder en nog eens € 600 duurder, maar heeft wel 18 versnellingen (638% bereik) en kleinere tussenstapjes. Dit laatste maakt hem geschikter voor vakantiefietsers. In combinatie met een stille achternaaf is het Pinion systeem bovendien geluidsarmer dan een Rohloff. Maar die bijzondere naaf kost nog eens €400-600 extra.
Lees hier meer over de versnellingssystemen.